W tym galimatiasie z nazwami i datami, bez zmian pozostaje tylko trud żołnierski. Szacunek dla poległych jest ważny, choć zdajemy sobie sprawę, że nie dla wszystkich oczywisty. Jednak te wydarzenia sprzed 73 lat budują nasza narodową - a tutaj przede wszystkim też lokalną - tożsamość. Musimy sobie jednak zdawać sprawę ze złożoności tematu.
W połowie kwietnia 1945 r. było zarówno forsowanie, jak i przeprawa przez Odrę przez I Armię Wojska Polskiego. Działała ona w składzie 1 Frontu Białoruskiego Armii Radzieckiej. Przyjęło się, że rocznicę świętujemy w pierwszą sobotę po 16 kwietnia.
Jednak już nocą z 14 na 15 kwietnia 1945 r. jednostki lewego skrzydła 1 Armii przeprawiły się na przyczółek radziecki 47 Armii naprzeciw Gozdowic. I to była przeprawa. Forsowanie było tam, gdzie trzeba było zdobyć tereny opanowane przez Niemców. I z taką sytuacją 1 Armia WP zmagała się w rejonie Siekierek i Starych Łysogórek. 16 kwietnia oddziały 1 i 2 Dywizji AWP, po przygotowaniu artyleryjskim, sforsowały Odrę.
Cmentarz wojenny 1 Armii Wojska Polskiego usytuowany był w Siekierkach około kilometra od kościoła (także w Siekierkach). Administracyjnie to miejsce w końcu przypadło gminie Mieszkowice. I to ta gmina dbała (i dba, bo wzięła na siebie główny ciężar organizacji obchodów) o miejsce spoczynku żołnierzy. Delegacje często dziękowały jednak władzom gminy… Cedynia, czego nie mógł zdzierżyć burmistrz Mieszkowic. W związku z tym zmieniono nazwę cmentarza. Przesunięto też znaki drogowe informujące o miejscowości. To teraz Siekierkowski Cmentarz Wojenny w Starych Łysogórkach. Niby w Siekierkach, a jednak administracyjnie w Starych Łysogórkach.
Ilu żołnierzy zginęło podczas walk o Odrę - to kolejny temat do mitów. Na cmentarzu leży prawie 2 tys. żołnierzy. Ostatni biorący udział w przeprawie przez Odrę byli jeszcze znalezieni (choć wciąż niezidentyfikowani) w zeszłym roku przez grupę szukającą detektorami pozostałości wojennych. Jak podają ostatnie badania, w walkach o Odrę zginęło 644 żołnierzy. Tyle szczątków znaleziono. Skąd zatem kolejny ponad tysiąc? To szczątki tych, którzy brali udział w operacji berlińskiej i znalezieni byli daleko od Odry.
I pamiętajmy, że dziś obchodzimy rocznicę forsowania i przeprawy, bo te dwa wydarzenia odbyły się 73 lata temu. W taktyce wojskowej to istotne rozróżnienie, a i nasze wyobrażenia np. o Drodze Śmierci przy muzeum w Gozdowicach też inne. Gdy żołnierze I Armii Wojska Polskiego przekraczali rzekę, walcząc z Niemcami, którzy byli na drugim brzegu i się broni, to mieliśmy do czynienia z forsowaniem. Natomiast gdy żołnierze I Armii Wojska Polskiego byli na prawym brzegu rzeki, nieprzyjaciel na lewym, ale dzięki pewnym oddziałom Armii Czerwonej udało się zdobyć przyczółek na lewym, a nasi tam dopływali w nocy, to wtedy mamy do czynienia z przeprawą. I tak było w Gozdowicach, gdzie rzeka nie mogła być „czerwona od krwi”…
Andrzej Kordylasiński
O uroczystościach pisaliśmy też tu:
http://www.igryfino.pl/wiadomosci/27843,73-rocznica-forsowania-odry-program-uroczystosci
Napisz komentarz
Komentarze