ZUS ma obowiązek kontrolować prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy i wykorzystania zwolnień lekarskich.
W pierwszym przypadku lekarze orzecznicy weryfikują, czy osoba na zwolnieniu nadal jest chora i tym samym niezdolna do pracy, czy też należy skrócić zwolnienie. Od stycznia do grudnia 2025 roku w Zachodniopomorskiem 363 sprawy (szczeciński ZUS 185, koszaliński 178) skończyły się skorygowaniem zwolnienia. Oszczędności to 330 tys. zł – Szczecin 165,2 tys., Koszalin 164,8 tys.
Druga kontrola to sprawdzenie, czy chory wykorzystuje zwolnienie zgodnie z jego przeznaczeniem. Czy np. nie pracuje lub nie wykonuje innych czynności, które utrudniają powrót do zdrowia. W sytuacji nieprawidłowego wykorzystania zwolnienia wstrzymujemy wypłatę świadczenia, a już wypłacone trzeba oddać. W 2025 roku w regionie 668 osób nieprawidłowo wykorzystało zwolnienie (Szczecin 316, Koszalin 352). Kwota wstrzymanych zasiłków to 701,3 tys. zł, w tym Szczecin 447,9 tys. zł, a Koszalin 253,4 tys. zł.
Co wolno, a czego nie wolno na zwolnieniu lekarskim
Stworzenie katalogu zachowań, które noszą znamiona nadużycia, jest niemożliwe. Zwolnienie lekarskie służy przede wszystkim temu, by ubezpieczony wrócił do zdrowia, czyli odzyskał zdolność do pracy. Dlatego każda aktywność ubezpieczonego na zwolnieniu, która powszechnie jest uznawana za nieodpowiednią dla chorego, lub która budzi wątpliwości co do jego faktycznego stanu zdrowia, może być uznana za nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego.
Najczęstsze nieprawidłowości
Do najczęstszych powodów nieprawidłowego wykorzystania zwolnień lekarskich można zaliczyć:
- świadczenie pracy – legalnie lub nielegalnie – dla innego podmiotu, np. jazda jako taksówkarz, praca w restauracji lub we własnej firmie,
- wyjazdy wypoczynkowe, zarówno krajowe jak i zagraniczne,
- udział w różnych zajęciach – zebrania, narady, szkolenia, kursy (np. na prawo jazdy),
- udział w imprezach czy uroczystościach, zarówno rodzinnych (wesele własne) i kulturalnych, jak i sportowych, np. w maratonie, meczu piłkarskim, czy lot paralotnią,
- remonty/prace porządkowe, np. budowanie domu, remontowanie dachu, malowanie.
Jakie zmiany niebawem
W zwolnieniach lekarskich i orzecznictwie czeka nas kilka ważnych zmian. Część wejdzie w życie 13 kwietnia. Między innymi na zwolnieniu będzie można wykonać czynność incydentalną, która nie spowoduje utraty zasiłku. Ustawa wprowadza jej definicję. Kontrolerzy będą mogli wylegitymować osobę, której e-ZLA sprawdzają i wejść do miejsca przeprowadzania kontroli.
Co zmieni się od 1 stycznia 2027
Będzie można korzystać z e-ZLA u jednego pracodawcy i w tym czasie pracować u drugiego, gdy pozwoli na to charakter drugiego zatrudnienia. Orzecznictwo lekarskie w ZUS będzie jednoosobowe też przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. W przypadkach skomplikowanych pacjenta zbadają trzej lekarze, jak obecnie. Termin na wydanie orzeczenia ma wynosić 30 dni. Lekarz orzecznik będzie mógł porozmawiać z pacjentem na e-wizycie, gdy badanie stacjonarne nie będzie konieczne. Orzeczenie lekarskie będzie elektroniczne. Gdy jego dostarczenie przez internet nie będzie możliwe albo pacjent poprosi o papierowy dokument, to otrzyma papierowe orzeczenie.
Karol Jagielski
Napisz komentarz
Komentarze