Wymiana źródła ciepła – tylko efektywne urządzenia
Od początku podstawowym celem programu „Czyste Powietrze” jest wyeliminowanie starych, nieefektywnych pieców, czyli tzw. kopciuchów. Chodzi przede wszystkim o kotły na węgiel oraz inne urządzenia na paliwa stałe o niskiej klasie energetycznej. Zamiast nich dofinansowywane są nowoczesne technologie grzewcze, które spełniają surowe normy emisyjne.
Obecnie dofinansowanie przysługuje wyłącznie na pompy ciepła i kotły na biomasę (kotły na pellet lub kotły zgazowujące drewno o podwyższonym standardzie). To ważna zmiana – od 2025 roku w programie nie wspiera się już zakupu kotłów gazowych. W ramach „Czystego Powietrza” można uzyskać dotację także na podłączenie do sieci ciepłowniczej wraz z przyłączem, ogrzewanie elektryczne (inne niż pompa ciepła) oraz instalację centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej.
Maksymalna kwota środków zależy od poziomu dofinansowania, do jakiego kwalifikuje się inwestor – podstawowy (do 40% kosztów kwalifikowanych), podwyższony (do 70% kosztów kwalifikowanych) lub najwyższy (100% kosztów kwalifikowanych). Decydującym czynnikiem jest tutaj kryterium dochodowe. Co ważne, w kontekście wymiany źródła ciepła na pompę ciepłą lub kocioł na biomasę, aby uzyskać wsparcie, można sięgać wyłącznie po urządzenia z listy ZUM (Zielonych Urządzeń i Materiałów). Ponadto, jeśli w Twoim domu funkcjonuje już efektywny system grzewczy (np. nowoczesny kocioł gazowy, ogrzewanie z sieci miejskiej), to jego wymiana w ramach programu nie będzie możliwa.
Instalacja grzewcza, wentylacja i inne systemy
„Czyste Powietrze” nie kończy się na samym źródle ciepła. Dofinansowanie obejmuje również zakup i montaż materiałów instalacyjnych oraz urządzeń wchodzących w skład instalacji centralnego ogrzewania (w tym kolektorów słonecznych będących elementem hybrydowego systemu ogrzewania z nowym źródłem ciepła), a także materiałów instalacyjnych i urządzeń wchodzących w skład instalacji przygotowania ciepłej wody użytkowej (w tym kolektorów słonecznych i pomp ciepła do ciepłej wody użytkowej).
Ważnym elementem, który można objąć finansowaniem, jest wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, czyli rekuperacja. To rozwiązanie realnie poprawiające jakość powietrza w domu, zmniejszające straty ciepła i z tego względu coraz chętniej wybierane przez inwestorów. Aby zostało dofinansowane w ramach programu, należy spełnić określone parametry sprawności oraz odzysku.
Termomodernizacja i poprawa izolacji budynku
Drugim filarem programu „Czyste Powietrze” jest poprawa izolacyjności cieplnej budynków. Dofinansować można ocieplenie przegród zewnętrznych, takich jak ściany, dachy, stropy czy podłogi na gruncie. Zakres prac zależy od stanu technicznego domu oraz tego, co realnie wpływa na obniżenie zapotrzebowania na ciepło.
W ramach termomodernizacji można także wymienić okna i drzwi zewnętrzne: wejściowe, balkonowe, bramy garażowe itp., o ile prowadzą one do ogrzewanych pomieszczeń. Zakupione elementy muszą spełniać wymagania izolacyjności cieplnej określone w programie i przez audytora. Warto bowiem wiedzieć, że od 31 marca 2025 roku wykonanie audytu energetycznego obiektu jest obligatoryjne i wymagane, by w ogóle móc ubiegać się o dotację.
Jeśli zapotrzebowanie energetyczne Twojego domu jest duże – a jeśli jest on słabo ocieplony, stary i funkcjonuje w nim nieefektywne źródło ciepła, to prawdopodobnie tak jest – to warto przeprowadzić jego kompleksową termomodernizację. Oznacza to ocieplenie wszystkich przegród, wymianę stolarki okienno-drzwiowej, montaż rekuperacji i wymianę systemu grzewczego. Taki zakres prac pozwala uzyskać długofalowe oszczędności.
Audyt energetyczny i dokumentacja techniczna
Audyt to dokument, który ocenia obecny stan energetyczny budynku i wskazuje, jakie działania przyniosą największy efekt. Audyt energetyczny jest obowiązkowy do uzyskania dofinansowania i może być również objęty dotacją. Dla inwestora oznacza to profesjonalne wsparcie w podejmowaniu decyzji technicznych. Oprócz audytu można sfinansować też wykonanie charakterystyki energetycznej po zakończeniu prac – tym bardziej że jest ona obowiązkowa. To forma weryfikacji, że inwestycja przyniosła zakładany efekt w postaci niższego zapotrzebowania na energię. Takie podejście promuje rzetelność i skuteczność działań.
Warto też pamiętać, że program pokrywa koszty dokumentacji projektowej oraz niezbędnych ekspertyz technicznych. Jeśli są one wymagane do prawidłowego wykonania inwestycji, również mogą zostać objęte dotacją. Dzięki temu inwestor nie musi ponosić dodatkowych kosztów przygotowawczych.
