Symboliczny gest czy realna zmiana? Polskie państwo zaczyna dostrzegać rodziny zawarte za granicą

Decyzja Naczelnego Sądu Administracyjnego daje nadzieję parom jednopłciowym, ale wciąż nie rozwiązuje ich codziennych problemów prawnych w Polsce.

Dla wielu par to długo wyczekiwany sygnał zmiany – decyzja NSA w sprawie uznawania małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą wywołała falę komentarzy i emocji. Jednocześnie – jak podkreślają – to dopiero początek drogi.

Wyrok, który może zmienić praktykę

NSA zakwestionował automatyczne odmawianie wpisywania zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych do polskich rejestrów. W praktyce oznacza to, że urzędy nie mogą już bezrefleksyjnie odrzucać takich wniosków, a każda sprawa powinna być analizowana indywidualnie.

Choć orzeczenie nie wprowadza w Polsce małżeństw jednopłciowych ani związków partnerskich, może mieć istotne znaczenie dla codziennego funkcjonowania par, które zawarły związek za granicą.

„To pierwszy raz, kiedy państwo nas zauważyło”

Wśród par jednopłciowych dominuje poczucie, że wydarzyło się coś ważnego – nawet jeśli zmiana ma na razie charakter symboliczny.

– W końcu ktoś w Polsce powiedział, że nasze małżeństwo istnieje. To daje poczucie godności – mówi jedna z kobiet, która zawarła związek w Hiszpanii.

Podobne głosy pojawiają się w wielu relacjach. Dla części osób wyrok jest przede wszystkim gestem uznania, którego dotąd brakowało.

„Za granicą jesteśmy rodziną, w Polsce – obcymi”

Jednym z najczęściej powtarzających się problemów jest różnica w traktowaniu tych samych osób w zależności od kraju.

– W Hiszpanii jesteśmy małżeństwem. W Polsce urzędowo jesteśmy dla siebie nikim – wynika z relacji par publikowanych w mediach

Brak uznania przekłada się na bardzo konkretne sytuacje:

• problemy z dostępem do informacji medycznej partnera,
• brak praw spadkowych,
• brak możliwości wspólnego rozliczania podatków,
• komplikacje w sprawach związanych z dziećmi.

Wyrok NSA daje nadzieję, że przynajmniej część tych problemów zacznie być rozwiązywana.

„To krok, ale dalej jesteśmy w próżni”

Mimo pozytywnych reakcji, w wypowiedziach dominuje ostrożność.

– To ważne, ale w praktyce nadal niewiele się zmienia. Dalej nie jestem traktowana w szpitalu jak rodzina mojej partnerki – mówi jedna z rozmówczyń.

Wielu podkreśla, że bez zmian ustawowych sytuacja pozostaje nieuregulowana, a wyrok może prowadzić do rozbieżnych interpretacji w różnych urzędach.

Presja na polityków

Komentujący zwracają uwagę, że sądy coraz częściej wypełniają lukę pozostawioną przez ustawodawcę.

– Sądy robią dziś to, czego nie robią politycy. Ale bez ustawy ten temat będzie wracał – ocenia aktywista.

W tle pozostają także standardy europejskie wyznaczane m.in. przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejski Trybunał Praw Człowieka, które wskazują na konieczność zapewnienia parom jednopłciowym przynajmniej podstawowej ochrony prawnej.

„Dlaczego musimy walczyć o coś oczywistego?”

Nie brakuje też emocji i frustracji.

– To absurd, że trzeba iść do sądu, żeby państwo uznało naszą rodzinę – czytamy w komentarzach.

Dla wielu par wyrok jest nie tylko nadzieją, ale też przypomnieniem, jak długą drogę muszą jeszcze przejść, żeby uzyskać pełne prawa.

Co dalej?

Eksperci są zgodni – to orzeczenie może stać się początkiem serii podobnych spraw i wyroków, które będą stopniowo zmieniać praktykę administracyjną w Polsce.

Dla samych zainteresowanych to przede wszystkim narzędzie do dalszej walki.

– To nie koniec. To dopiero początek – podsumowuje jedna z rozmówczyń.