Własne mieszkanie kusi, ale perspektywa spłacania rat przez 20 lub 30 lat skutecznie studzi emocje. Większość Polaków boi się kredytu hipotecznego.
Marta i Paweł są po trzydziestce. Oboje pracują, wynajmują dwupokojowe mieszkanie i coraz częściej zastanawiają się, czy nie lepiej byłoby wreszcie płacić „na swoje”. Wieczorami przeglądają ogłoszenia. Znajdują mieszkanie, które mogliby sobie wyobrazić jako własne. Potem uruchamiają kalkulator kredytowy.
I entuzjazm znika.
Co będzie za pięć, dziesięć czy dwadzieścia lat?
Wkład własny pochłonąłby sporą część oszczędności. Do tego rata, opłaty, remont lub wyposażenie. A przede wszystkim pytanie: co będzie za pięć, dziesięć czy dwadzieścia lat? Czy oboje nadal będą mieli pracę? Ile będą zarabiać? Co się stanie, jeśli pojawi się dziecko, choroba albo jeden z nich przez kilka miesięcy pozostanie bez dochodu?
Marta i Paweł są postaciami hipotetycznymi, ale ich obawy są bardzo realne. I – jak pokazują najnowsze badania Nieruchomosci-online.pl – wyjątkowo powszechne.
Sześciu na dziesięciu Polaków boi się hipoteki
Portal Nieruchomosci-online.pl zapytał reprezentatywną grupę 4,1 tys. dorosłych Polaków, czy obawiają się zaciągnięcia kredytu hipotecznego.
Aż 62 proc. odpowiedziało, że tak. Tylko 24 proc. deklaruje, że takich obaw nie ma. Pozostałe 14 proc. nie ma w tej sprawie zdania.
Za tymi liczbami kryje się jeden z największych dylematów osób marzących o własnym mieszkaniu. Kredyt otwiera drzwi do własnych czterech kątów, ale jednocześnie może oznaczać zobowiązanie na znaczną część dorosłego życia.
– Jednym z głównych problemów, na które wskazują w badaniu mieszkańcy właściwie każdego regionu, są ograniczone możliwości zatrudnienia. Szczególnie jest to widoczne na terenach poza miastami wojewódzkimi. Im trudniejsze staje się zdobycie godnego zatrudnienia, tym częstsze są obawy przed zobowiązaniami kredytowymi – mówi Anna Zachara-Widła, badaczka zachowań konsumenckich w Nieruchomosci-online.pl.
Do niepewności na rynku pracy dochodzą doświadczenia ostatnich lat: inflacja, wysokie ceny i drogie kredyty. Ekspertka zwraca uwagę, że sytuacja zaczyna się stabilizować – dotyczy to m.in. cen nieruchomości i dostępności finansowania – ale potrzeba czasu, zanim poprawa przełoży się na decyzje kupujących.
Na południu strach przed bankiem jest największy
Mapa obaw nie wygląda jednak w całej Polsce tak samo. Najwięcej osób bojących się wieloletniego kredytu mieszka w województwie świętokrzyskim. Taką odpowiedź wskazało tam 67 proc. badanych.
Niewiele mniej jest ich w Małopolsce – 66 proc. – oraz na Śląsku, gdzie obawy deklaruje 65 proc. respondentów.
W przypadku Świętokrzyskiego widać też, jak ostrożność może przekładać się na rzeczywiste zadłużenie. Według danych Biura Informacji Kredytowej kredyt mieszkaniowy spłaca tam zaledwie 6,8 proc. dorosłych mieszkańców. Średnia dla całej Polski wynosi 11,8 proc.
Na drugim biegunie znalazły się województwa zachodniopomorskie, pomorskie i lubuskie. Kredytu hipotecznego obawia się tam odpowiednio 53, 56 i 57 proc. badanych. To nadal jednak ponad połowa mieszkańców.
Poza dużym miastem strach rośnie
Jeszcze ciekawiej robi się, gdy porównać stolice województw z mniejszymi miejscowościami.
Największą przepaść widać na Opolszczyźnie. W samym Opolu kredytu hipotecznego obawia się 49 proc. badanych. Po wyjechaniu poza stolicę regionu odsetek gwałtownie rośnie – aż do 71 proc.
Podobne różnice autorzy raportu zauważyli m.in. na Śląsku i Podlasiu.
To właśnie tutaj szczególnie dobrze widać mechanizm, o którym mówi Anna Zachara-Widła. Mniejszy lokalny rynek pracy może oznaczać mniej ofert zatrudnienia i większą niepewność dochodów. A rata kredytu będzie przychodziła co miesiąc niezależnie od sytuacji zawodowej.
Kobiety częściej mówią: boję się takiego długu
Różnice widać również między kobietami i mężczyznami. Kredytu hipotecznego obawia się 65 proc. Polek i 58 proc. Polaków.
Autorzy badania wskazują, że kobiety częściej kalkulują długoterminowe zagrożenia dla domowego budżetu, m.in. możliwość przerwy w pracy czy koszty związane z wychowaniem dzieci.
Znaczenie ma również wiek.
Wśród najmłodszych dorosłych, w wieku 18-24 lata, kredytu hipotecznego obawia się 60 proc. ankietowanych.
– Dla osób wkraczających w dorosłość wizja 30-letniego zobowiązania jest często abstrakcyjnym i przytłaczającym ciężarem – mówi Anna Zachara-Widła.
Potem strach nieco słabnie. W grupie 25-44 lata obawy deklaruje 57 proc. osób. To moment, kiedy własne mieszkanie przestaje być odległym planem, a staje się konkretną potrzebą – szczególnie gdy pojawia się rodzina i potrzeba stabilizacji.
Kredyt zaczyna być wtedy traktowany nie tyle jako atrakcyjna możliwość, ile często jako jedyny realny sposób sfinansowania własnego mieszkania.
Po 55 roku życia obawy wracają
Później trend ponownie się odwraca. Wśród osób po 55 roku życia kredytu hipotecznego obawia się już 67 proc. respondentów.
Powód jest łatwy do wyobrażenia. Im bliżej emerytury, tym bardziej niepokojąca staje się perspektywa rat, które trzeba będzie płacić również wtedy, gdy dochody z pracy zastąpi świadczenie emerytalne.
I właśnie dlatego historia Marty i Pawła może skończyć się na dwa sposoby. Mogą podpisać umowę, dostać klucze i przez kolejne dekady przelewać bankowi ratę. Mogą też zamknąć kalkulator kredytowy i jeszcze przez kilka lat wynajmować mieszkanie.
Z raportu „To my. Lokalnie 2026” wynika, że ten drugi scenariusz dla ogromnej części Polaków wcale nie jest oznaką braku marzeń o własnym mieszkaniu. Często wygrywa po prostu strach przed jednym podpisem, który może obciążyć domowy budżet na kilkadziesiąt lat.
Napisz komentarz
Komentarze