Rysopis meningokoka – 8 faktów, które warto znać

Wywołuje najgroźniejsze zakażenie bakteryjne, jakie może spotkać człowieka poza szpitalem[i]. Na szczęście są dostępne sposoby obrony przed nim.
Oto, co trzeba wiedzieć, aby wyprzedzić atak meningokoka.

1. Jego nazwa

Dwoinka zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (łac. Neisseria meningitidis)[ii].
Potocznie meningokok.

Warto wiedzieć, że… Ma polskie „pochodzenie”. Swoją łacińską nazwę zawdzięcza Albertowi Neisserowi, profesorowi przedwojennego Królewskiego Uniwersytetu we Wrocławiu, który odkrył gonokoki[iii] (należy do tej samej rodziny bakterii: Neisseriacaeae).

2. Gdzie występuje?

Błona śluzowa gardła i nosa wyłącznie człowieka2.

Warto wiedzieć, że… Szacuje się, że ok. 10 proc. społeczeństwa to jego bezobjawowi nosiciele, a w zamkniętych środowiskach (np. żłobki, przedszkola) nawet do 80 proc[iv].

3. Jak zakaża?

Przenosi się drogą kropelkową, np. poprzez kaszel i kichanie, ale również poprzez picie
z jednej butelki, używanie wspólnych sztućców czy głęboki pocałunek[v].

Warto wiedzieć, że… Zakazić się nim można zarówno od osoby chorej, jak
i bezobjawowego nosiciela2.

4. Czym grozi?

Wywołuje inwazyjną chorobę meningokokową (w skrócie IChM), która przebiega najczęściej pod postacią sepsy lub/i zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych1.

Warto wiedzieć, że… Inwazyjna choroba meningokokowa jest dość rzadka (w 2017 roku było w Polsce 225 przypadków[vi]), ale bardzo groźna. Co piąty chory umiera[vii], a co trzeci zostaje trwale okaleczony, np. tracąc słuch[viii].

5. Jak atakuje?

Błyskawicznie. W ciągu 24 godzin może doprowadzić do śmierci8.

Warto wiedzieć, że… Pierwsze objawy choroby są mało charakterystyczne – mogą przypominać przeziębienie (pojawia się m.in. gorączka, wymioty, brak apetytu)[ix].

6. Komu grozi?

Osobom w każdym wieku, jednak najczęściej jego ofiarami są małe dzieci, w 1. roku życia7.

Warto wiedzieć, że… Meningokok ma ochronną, wielocukrową otoczkę, przeciwko której niedojrzały układ odpornościowy niemowląt nie potrafi wytworzyć przeciwciał; dlatego przechorowanie zakażenia nie daje odporności[x].

7. Jakie są jego typy?

Istnieje 12 typów meningokoków (serogrup), ale za ok. 95 proc. wszystkich zakażeń na świecie odpowiada pięć z nich: A, B, C, Y i W135[xi].

Warto wiedzieć, że… W Polsce w ostatnich latach za większość zakażeń (50-70 proc.) odpowiadają meningokoki typu B, a wśród dzieci w 1. roku typ B powoduje nawet 80 proc. przypadków choroby⁷.

8. Jak się przed nim bronić?

Badania potwierdzają, że skutecznym sposobem zapobiegania inwazyjnej chorobie meningokokowej są szczepienia[xii].

Warto wiedzieć, że… Szczepienia przeciwko meningokokom można zastosować już od
2. miesiąca życia, ale również później, praktycznie w każdym wieku[xiii].